IN MEMORIAM: VILMA HENKELMAN

Door Yvette Lardinois geschreven voor Vormen uit Vuur.
Also published in the newsletter of the EKWC, European Ceramic Workcenter, June 2023. (English below)

Vilma Henkelman ( 15 oktober 1944 Rotterdam – 20 maart 2023 Kollum, Friesland)

Vilma Henkelman in EKWC

Vilma Henkelman in EKWC (foto www.vilmahenkelman.nl)

begon als pottenbakker en groeide uit tot autonoom kunstenaar. Zij was uniek in haar werk. Ze draaide hele grote potten en sculpturen. Haar liefde voor klei was enorm. Ze sprak over de schoonheid van de klei. Vilma heeft met haar draaiwerk mensen op een andere manier naar kunst laten kijken. Ik herinner me haar solotentoonstelling in 1985 in Museum Het Kruithuis (nu Design Museum) in Den Bosch met grote, zware potten van rode, witte en zwart bakkende klei, die ze beschilderde met dikke lagen slib. De werken zijn expressief maar ook verstild door hun eenvoud. ‘In het moment zijn’ was een belangrijk ding voor haar. Een aantal van haar werken doorsneed ze met een scherp zwaard. De actie is op film vastgelegd.

Ik heb haar rond 1988 leren kennen. Zij gaf aan ons, keramiekstudenten op de kunstacademie in Den Bosch, gastlessen. Ze inspireerde mij door haar houding ten opzichte van klei. Haar energie was aanstekelijk. Ze was vrolijk en geestig. Ze kon goed kijken. Ik herinner mij haar scherpe blik. Ze was eerlijk en oprecht. Later leerde ik haar beter kennen via mijn werk in het KWC, de voorloper van het Europees Keramisch Werkcentrum (tegenwoordig in Oisterwijk gevestigd), waar ik parttime werkte en via mijn man Frank Åsnes. Wij raakten bevriend.

Baanbrekend werk
Vilma initieerde een aantal projecten, die in het (E)KWC plaatsvonden. Het was een onderzoek naar draaien op groot formaat, haar specialiteit. Het eerste project was in het KWC in Heusden (1989) waar zij haar techniek en visie aan acht mensen overdroeg. Vilma had deze acht geselecteerd. De resultaten waren grote potten. Het draaiwerk werd niet gestookt; het ging om het proces. Het overdragen van de techniek draaien stond centraal. Frank Åsnes en Wessel Holleman waren twee van de deelnemers. Ik maakte foto’s van het werkproces. Het vervolgproject was ook in het KWC. Ik weet nog dat er een draaischijf werd omgebouwd om de vele kilo’s aan te kunnen. In het EKWC in Den Bosch initieerde Vilma het project ‘Monumentaal draaien’ en zij nodigde Norman Trapman en Frank Åsnes uit mee te doen. Op de benedenverdieping stonden Vilma, Norman en Frank in een grote ruimte te draaien. De werken werden in de grote klokoven gestookt. Vilma was inmiddels bekend bij het EKWC in Den Bosch en ze werd een periode bestuurslid.

De jonge Vilma woonde en werkte in Den Haag. In 2005 verhuisde ze van haar boerderij in Vlaardingen naar een appartement in Amsterdam. Ze legde zich toe op heel klein draaiwerk in porselein. Ik heb gelukkig zo’n mooi, klein schaaltje van haar. Dat koester ik. De laatste jaren woonde ze in Friesland. Voor volgend jaar staat er een tentoonstelling van haar werk gepland in het Kunstmuseum in Den Haag. Het is heel spijtig dat zij die zelf niet meer gaat meemaken.

Vilma is, na een kort ziekbed, op 20 maart 2023 overleden. Ik zal haar missen, wat blijft zijn de herinneringen en haar werk.

Voor meer informatie: https://www.vilmahenkelman.nl/

 

Vilma Henkelman (15 October 1944 Rotterdam – 20 March 2023 Kollum, Friesland) who started as a potter, was an autonomous artist, unique in her work. She threw very large pots and sculptures. Her love for clay was enormous. She would talk about the beauty of the clay. Vilma made people look at art in a different way. I remember her solo exhibition in 1985 at the Kruithuis Museum (now: Design Museum) in Den Bosch with very large, heavy pots of red, white and black clay, She had painted them with thick layers of slip. In their simplicity, the pots were both  expressive and tranquil. Being ‘in the moment’ was important to Vilma. She cut a number of works with a sharp sword. These actions are documented on film.

I got to know her around 1988. She was a guest lecturer at the art academy in Den Bosch. She inspired me by her attitude towards clay. She had an infectious energy. She was cheerful and funny. She could watch carefully. She was honest and sincere. Later, I got to know her better during my work at KWC, the former EKWC, where I worked part time and through my husband Frank Åsnes. We became friends.

Vilma initiated some projects at the (E)KWC. There was this research on large scale throwing, her expertise. The first project was at the KWC in Heusden (1989) where she taught her technique and vision to eight people who she had selected. The results were big pots, they were not fired, because the making process was more important. It was all about transferring of the technique. Frank Åsnes and Wessel Holleman were two of the participants, I took photos of the work process. The follow-up was also at the KWC. I remember a throwing table being modified to withstand the weight of the clay. At the EKWC in Den Bosch Vilma initiated the project “Monumentaal draaien” and she invited Norman Trapman and Frank Åsnes to join. On the ground floor, Vilma, Norman and Frank were throwing in a big space. The work was fired in the large clock kiln. Vilma was known at the EKWC in Den Bosch, and she became a member of the board.

The young Vilma lived and worked in The Hague. In 2005 she moved from her farm in Vlaardingen to an appartment in Amsterdam. She focussed on very small porcelain work. I am lucky to have one of these nice little bowls of her. I cherish that. In the last years of her life she lived in Friesland. Next year an exhibition of her work is planned at the Kunstmuseum in The Hague. It is a pity that she will not be able to see it. Vilma died on 20th March 2023, after a short period of illness. I will miss her. What remains are the memories and her work.

Vilma Henkelman at EKWC

Vilma Henkelman at EKWC (foto archief EKWC)